Synagoga w Trieście

Synagoga w Trieście

Via Gaetano Donizetti 5. (Otwórz mapę)

Opis

Synagoga w Trieście to wielka żydowska świątynia miasta, otwarta w 1912 roku przy piazza Giotti, w dzielnicy Barriera Nuova. Należy do największych w Europie, ustępując rozmiarami tylko tej w Budapeszcie: znak tego, jak wiele znaczyła społeczność żydowska w habsburskim Trieście.

Z zewnątrz to monumentalny budynek obłożony betonem, w stylu sefardyjskim, z trzema różnymi fasadami od via Donizetti, via San Francesco i via Zanetti. Każda ma pośrodku rozetę z gwiazdą Dawida.

W środku wielką prostokątną trójnawową salę przykrywa sklepienie ze złotą mozaiką, a w dekoracji widać wpływy secesji. Posadzka to biało-czarna mozaika, a strop kończy się wielką kopułą z żyrandolami i świętymi napisami.

Sala jest zwrócona ku wielkiemu Aron, świętej szafie, z drzwiami z pozłacanego brązu. Otaczają go dwa siedmioramienne świeczniki ustawione na marmurowej balustradzie, ozdobionej snopami siana, symbolem triesteńskiej społeczności żydowskiej.

Najbogatszą częścią jest przedsionek, oddzielony od sali marmurowymi kolumnami podtrzymującymi łuki: kolory są tu żywsze, a posadzka ma koliste motywy z gwiazdą Dawida. Z trzech stron biegnie galeria dla kobiet, która nie jest już używana, bo społeczność się zmniejszyła.

Kompleks to nie tylko wielka synagoga: obejmuje też częściej używaną salę modlitw, bibliotekę, biura gminy i łaźnię rytualną.

Przed 1912 rokiem triesteńscy Żydzi modlili się w czterech małych synagogach getta, w okolicy Riborgo. Na nową świątynię w 1903 roku ogłoszono międzynarodowy konkurs, ale żaden z kilkudziesięciu nadesłanych projektów nie przekonał: zlecenie trafiło wtedy do triesteńskich architektów Ruggera i Arduina Berlamów, ojca i syna.

Wraz z ustawami rasowymi z 1938 roku synagogę zamknięto, a podczas okupacji niemieckiej naziści używali jej jako magazynu skradzionych książek i dzieł sztuki. Srebrne sprzęty rytualne ocalały: ukryto je w samym budynku.